काठमाडौं । एक वर्ष वा सोभन्दा बढी समयसम्म नियमित असुरक्षित यौनसम्पर्क गर्दा पनि गर्भधारण गर्न नसक्नु भनेको बाँझोपन हुनु हो । पुरुषमा शुक्रकीटको संख्या कम हुनु र महिलामा ओभ्युलेसन समस्या यसको कारण यस्तो हुन सक्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) का अनुसार विश्वभरका करिब १५ प्रतिशत दम्पतीले बाँझोपन अनुभव गर्दछन् ।
बाँझाेपनाका विभिन्न कारकहरूको कारण हुन सक्छ, जसमा चिकित्सा अवस्था, उमेर र जीवनशैली कारकहरू समावेश छन् । बाँझोपन निम्त्याउन सक्ने केही कारणहरु यस्ता छन् । जसलाई हामी यहाँ उल्लेख गर्दछौं ।
मोटोपना
मोटोपना बाझोपनाका लागी एक प्रमुख जोखिम कारक हो, विशेष गरी महिलाहरुमा । अतिरिक्त तौलले हर्मोनको स्तर र अण्डाशयलाई सीमित गर्न सक्छ, यसले गर्भधारण गर्न गाह्रो बनाउँछ । मोटोपनले गर्भावस्थाको समयमा जोखिम कारकहरू पनि बढाउन सक्छ, जस्तै गर्भावस्थाको मधुमेह र प्रि-एक्लामसिया । पुरुषमा मोटोपनाका कारण टेस्टोस्टेरोनको स्तर घट्न सक्छ, शुक्रकीटको गुणस्तरमा ह्रास आउन सक्छ ।
धुम्रपान
बाझोप सहित धेरै स्वास्थ्य समस्याहरूको लागि धुम्रपान एक प्रमुख जोखिम कारक हो । धुम्रपानले अण्डा र शुक्रकीटमा भएको डीएनएलाई हानि पुर्याउन सक्छ, जसले प्रजनन क्षमतालाई कम गर्न सक्छ । यसले हर्मोनको स्तरलाई पनि असर गर्न सक्छ, गर्भपातको जोखिम बढाउँछ। धुम्रपान गर्ने महिलाहरू धुम्रपान नगर्नेहरूभन्दा पहिले रजोनिवृत्तिबाट गुज्रन सक्छन्, जसले गर्दा तिनीहरूको गर्भधारणको सम्भावना कम हुन जान्छ ।
मदिरा सेवन
अत्याधिक मदिरा सेवनले महिला र पुरुष दुबैको प्रजनन स्वास्थ्यलाई हानि पुर्याउँछ । महिलाहरूमा रक्सीले मासिक धर्म चक्रलाई सीमित गर्न र प्रजनन क्षमता कम गर्न सक्छ । यसले गर्भपातको जोखिम पनि बढाउन सक्छ । मदिराले पुरुषमा टेस्टोस्टेरोनको स्तर कम गर्न सक्छ ।
तनाव
तनावले बाँझोपनमा पनि भूमिका खेल्न सक्छ। तनाव हार्मोनको स्तरले ओभुलेशन र शुक्राणु उत्पादनलाई प्रतिबन्ध गर्न सक्छ । यसले सेक्स ड्राइभलाई पनि कम गर्न सक्छ । यस्तो बेला तपाईं योग, ध्यान वा व्यायाममार्फत तनाव कम गरेर प्रजनन क्षमता सुधार गर्न सक्नुहुन्छ ।
खराब आहारबिहार
खराब आहार बिहारले हर्मोनको स्तरलाई सीमित गरेर र प्रजनन क्षमता घटाएर बाँझोपन बढाउन सक्छ । संतृप्त बोसो, चिनी र प्रशोधित खानाले मोटोपन र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ, जसले प्रजनन क्षमतालाई असर गर्न सक्छ। अर्कोतर्फ तरकारी, फलफूल, अनाज र दुबला प्रोटिनयुक्त स्वस्थ आहारले प्रजनन क्षमतामा सुधार ल्याउन सक्छ ।
व्यायाम
व्यायामको कमीले मोटोपना, हार्मोन असंतुलन र कमजोर प्रजनन क्षमता निम्त्याउन सक्छ । व्यायामले हर्मोन स्तर नियन्त्रण गर्न, तनाव कम गर्न र स्वस्थ तौल कायम राख्न मद्दत गर्न सक्छ । तर, धेरै व्यायाम पनि प्रजनन क्षमताको लागि हानिकारक हुन सक्छ ।
प्रतिक्रिया