काठमाडौं । राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगले देशभरका ११ उपमहानगरपालिकाको कार्यसम्पादन मूल्यांकन नतिजा सार्वजनिक गरेको छ । बिहीबार सार्वजनिक विवरणअनुसार बुटवल उपमहानगरपालिका ६४.४४ अंकसहित शीर्ष स्थानमा रहेको छ भने इटहरी उपमहानगरपालिका ३८.९६ अंकसहित सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ ।
आयोगले स्थानीय तहको वित्तीय अनुशासन, सेवा प्रवाह र सामाजिक क्षेत्रका सूचकहरूलाई आधार मानेर मूल्यांकन गरेको जनाएको छ । दाङका दुई उपमहानगरपालिकामध्ये तुल्सीपुरले ६१.५३ र घोराहीले ६१.०८ अंक प्राप्त गर्दै उल्लेखनीय प्रदर्शन गरेका छन् । धरान उपमहानगरपालिकाले ४९.७६ अंक हासिल गरेको छ ।
१७ सूचकका आधारमा मूल्यांकन
आयोगले कुल १७ वटा सूचक प्रयोग गरी मूल्यांकन गरेको जनाएको छ । यसअन्तर्गत बजेट असार मसान्तभित्र सार्वजनिक तथा पारित भए/नभएको, आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा घरजग्गा रजिस्ट्रेसन शुल्क, मनोरञ्जन कर र विज्ञापन करबाट उठेको रकमको ४० प्रतिशत मासिक रूपमा प्रदेश सञ्चित कोषमा जम्मा गरे/नगरेको जस्ता वित्तीय अनुशासनसम्बन्धी सूचक समावेश छन् ।
यस्तै, आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रक्षेपण अर्थ मन्त्रालयमा पेश गरे/नगरेको, बजेट समीक्षा, राजस्व परिचालनको अवस्था, पूँजीगत तथा चालु खर्चको प्रगति, बेरुजुको स्थिति र ‘सूत्र’ सफ्टवेयरको प्रयोग पनि मूल्यांकनका आधार बनेका छन् ।
सामाजिक क्षेत्रका सूचकहरूमा विद्यार्थी भर्ना दर, कक्षा ९ मा टिकाउ दर, एसईई परीक्षा नतिजा, गर्भ जाँच गराउने महिलाको अनुपात तथा पूर्ण खोप लगाएका बालबालिकाको प्रतिशतसमेत समेटिएको छ ।
सीमित स्थानीय तहले मात्रै ८० अंक कटाए
आयोगका अनुसार देशभरिका स्थानीय तहमध्ये ८० भन्दा बढी अंक प्राप्त गर्ने चार वटा मात्र रहेका छन् । तीमध्ये अधिकांश पश्चिम नेपालको क्षेत्रका स्थानीय तह रहेको उल्लेख गरिएको छ ।
आयोगले कार्यसम्पादन मूल्यांकनलाई अन्तरसरकारी वित्तीय हस्तान्तरण र प्रोत्साहन अनुदान वितरणसँग जोडिएको प्रणालीको हिस्सा भएको जनाएको छ । मूल्यांकनले स्थानीय तहहरूलाई वित्तीय अनुशासन कायम राख्न, सेवा प्रवाह सुधार गर्न र पारदर्शिता अभिवृद्धि गर्न प्रोत्साहन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
आयोगले आगामी वर्षहरूमा सूचकलाई थप परिमार्जन गर्दै मूल्यांकन प्रक्रियालाई अझ प्रभावकारी बनाउने जनाएको छ ।
प्रतिक्रिया