भोजपुर । गाउँघरबाट युवा जनशक्ति वैदेशिक रोजगारी र सहरतर्फ पलायन हुन थालेपछि भोजपुरका किसानलाई धान काट्न र थन्क्याउन समस्या हुन थालेको छ । खेतीपातीका लागि आवश्यक जनशक्ति अभाव हुँदा पाकेको धान समयमै भित्र्याउन नसक्ने अवस्था आएको किसानले बताएका छन् ।
वर्षभरि मेहनत गरेर उत्पादन गरेको धान बाली भित्र्याउने समयमा कामदार खोज्नुपर्ने बाध्यता किसानलाई छ । वैदेशिक रोजगारी र अन्य अवसरको खोजीमा गाउँ छाड्ने युवाको सङ्ख्या बढ्दै गएपछि कृषि क्षेत्रमा जनशक्ति अभाव देखिन थालेको हो ।
धान काट्ने, बिटा बाँध्ने, खेतबाट खलोमा पुर्याउने, झाँट्ने, बत्ताउने र घरसम्म भित्र्याउने काममा शारीरिक श्रम बढी आवश्यक पर्ने भएकाले युवा जनशक्ति अभावले किसानलाई थप समस्या भएको छ ।
टेम्केमैयुङ गाउँपालिका-६ का किसान बलबहादुर राईले वैदेशिक रोजगारी र सहर केन्द्रित बसाइँसराइका कारण गाउँमा युवा जनशक्ति घट्दै गएको बताए। पहिले गाउँघरमै पर्याप्त कामदार पाइने गरे पनि अहिले धान थन्क्याउने समयमा मानिस खोज्न कठिन हुने गरेको उनको भनाइ छ ।
‘गाउँमा खेती गर्ने युवा घट्दै गएका छन् । धान पाकेपछि काट्ने, बिटा बाँध्ने, बोकेर खलोमा पुर्याउने र झाँटेर घरसम्म भित्र्याउने काममा बलियो जनशक्ति चाहिन्छ । तर, अहिले गाउँमा युवा नहुँदा यी काम गर्न कठिन भएको छ,’ राईले भने ।
हतुवागढी गाउँपालिका–२ लुङ्गिनका किसान जयबहादुर थापाले खेतीपातीको काम महिला र ज्येष्ठ नागरिककै भरमा गर्नुपर्ने अवस्था रहेको बताए । युवा जनशक्ति गाउँमा नहुँदा परिवारका सदस्य मिलेर खेतीको काम पूरा गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ ।
शारीरिक श्रम बढी लाग्ने भएकाले महिला तथा ज्येष्ठ नागरिकलाई धान काट्ने र थन्क्याउने काममा कठिनाइ हुने गरेको किसान बताउँछन् । कामदार नपाउँदा परिवारकै सदस्यले बढी मेहनत गर्नुपर्ने र बाली भित्र्याउनसमेत लामो समय लाग्ने गरेको छ ।
परम्परागत रूपमा गाउँघरमा एकअर्काको खेतीमा सघाउने मेलापातको चलन रहे पनि पछिल्लो समय युवा जनशक्ति घट्दै जाँदा यो परम्परा पनि प्रभावित हुन थालेको छ । पहिले छिमेकी र आफन्त मिलेर पालैपालो धान काट्ने तथा थन्क्याउने गरिन्थ्यो । अहिले काम गर्ने मानिसको अभावमा किसानले आफ्नै परिवारको भरमा खेतीको काम गर्नुपर्ने अवस्था बढेको छ ।
कृषि क्षेत्रमा देखिएको जनशक्ति अभाव समाधान गर्न स्थानीय सरकारले युवालाई गाउँमै बसेर कृषि पेसा अपनाउने वातावरण बनाउनुपर्ने किसानको माग छ । साथै, आधुनिक कृषि प्रणाली, कृषि उपकरणको प्रयोग र कृषिमा युवाको आकर्षण बढाउने कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके खेतीपातीको काम सहज हुने उनीहरूको अपेक्षा छ ।
ग्रामीण क्षेत्रमा बढ्दो युवा पलायनले कृषि उत्पादनदेखि परम्परागत खेती प्रणालीसम्म प्रभाव पार्न थालेपछि किसानले कृषि क्षेत्रमा जनशक्ति व्यवस्थापन र आधुनिकीकरणमा जोड दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन् ।
प्रतिक्रिया