काठमाडौं । नेपालको राजनीतिक इतिहासमा असोज १९ गते विभिन्न महत्वपूर्ण राजनीतिक घटनासँग जोडिएको दिन हो । यस दिन भएका केही घटनाले नेपालको शासन व्यवस्था, लोकतान्त्रिक आन्दोलन र राजनीतिक यात्रामा दूरगामी प्रभाव पारेका छन् ।
वि.सं. २०५९ असोज १८ गते मध्यराति र १९ गते बिहान तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले संविधानको धारा १२७ प्रयोग गर्दै तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई ‘अक्षम’ भन्दै पदमुक्त गरेका थिए । उनले जननिर्वाचित सरकार र प्रतिनिधिसभा विघटन गरी कार्यकारी अधिकार आफ्नो हातमा लिएका थिए ।
राजा ज्ञानेन्द्रको उक्त कदम नेपालको राजनीतिक इतिहासमा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा लिइन्छ । यस घटनापछि मुलुकको राजनीतिक अवस्था थप अन्योलग्रस्त बनेको थियो भने राजाको प्रत्यक्ष शासनतर्फको यात्रा अघि बढेको थियो । यही घटनाक्रमले पछि लोकतान्त्रिक शक्तिहरूबीचको आन्दोलन र राजतन्त्रविरुद्धको राजनीतिक संघर्षलाई थप तीव्र बनाएको थियो ।
त्यस्तै, वि.सं. २०७७ असोज १९ गते तत्कालीन प्रदेश नं. ५ को नाम लुम्बिनी र स्थायी राजधानी देउखुरी तोक्ने प्रस्ताव प्रदेशसभामा पेस गर्ने क्रममा प्रदेशसभाभित्र तनाव उत्पन्न भएको थियो । प्रस्तावको विरोधमा प्रतिपक्षी दलका सांसदहरूले कुर्सी र माइक तोडफोड गर्नुका साथै प्रदर्शन गरेका थिए । प्रदेशको नाम र राजधानी तोक्ने विषयमा भएको उक्त घटनालाई नेपालको प्रदेशसभा इतिहासमा विवादास्पद घटनाका रूपमा लिइन्छ ।
यसैगरी, वि.सं. २०८० असोज १९ गते नेपाल र रोमानियाबीच द्विपक्षीय श्रम सम्झौता भएको थियो । नेपाल र रोमानियाका श्रममन्त्रीबीच भएको उक्त सम्झौताले नेपाली श्रमिकका लागि रोमानियामा सुरक्षित, व्यवस्थित र मर्यादित वैदेशिक रोजगारीको बाटो थप सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको थियो ।
यसरी असोज १९ गते नेपालको राजनीतिक तथा वैदेशिक श्रम सम्बन्धको इतिहासमा समेत महत्वपूर्ण घटनाहरू भएका दिनका रूपमा स्मरण गरिन्छ ।
प्रतिक्रिया