अफ्रिकाको जमिन निरन्तर टुक्रिँदै, नयाँ महासागर बन्ने खतरा

काठमाडौं । वैज्ञानिकहरूका अनुसार प्राकृतिक घटनाका कारण विश्वका धेरै महादेशहरू टुक्राटुक्रा हुँदै गए । भू वैज्ञानिकहरूका अनुसार कुनै समय अन्टार्कटिका, दक्षिण अमेरिका, अष्ट्रेलिया र अफ्रिका एउटै महाद्वीपमा थिए तर पछि प्राकृतिक घटनाका कारण उनीहरु सबै छुट्टिए । यस्तै एउटा घटनाका कारण भारतलगायत अफ्रिकाबाट टुटेर एसियामा मिसियो ।

भारत एशियासँग ठोक्किए पछि हिमालय पर्वत शृङ्खला बनेको थियो। त्यसैले तिनीहरूलाई नयाँ र कच्चा पहाड भनिन्छ । अर्कोतर्फ अरवलीका हिमालहरू पुरानो, बलियो र बलियो छन् ।

भू वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस पटक अफ्रिकालाई दुई टुक्रामा विभाजन गर्ने खतरा छ किनभने केही महिना अघि अफ्रिकाको बीचमा दरार देखा परेको थियो । यसको आकार लगातार बढिरहेको छ । मार्च २०२३ को सुरुमा जब यो दरार पत्ता लागेको थियो, तब यसको लम्बाइ ५६ किलोमिटर थियो । अहिले असारसम्म यो दरार पहिलेको भन्दा लामो भएको छ, जुन निरन्तर बढिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा भू गर्भशास्त्रीहरू अफ्रिकालाई दुई भागमा विभाजन गर्ने चिन्तामा छन् ।

लन्डनको जियोलोजिकल सोसाइटीले रेड सीदेखि मोजाम्बिकसम्म ३५ सय किलोमिटरमा उपत्यकाको लामो नेटवर्क रहेको बताएको छ । अहिले यो सम्पूर्ण क्षेत्र ठूलो दरारमा परिणत भएको छ । अफ्रिकाको मध्य भागमा बनेको यो दरारबाट नयाँ महासागर बन्न सक्ने सोसाइटीको भनाइ छ । अब प्रश्न उठ्छ कि अफ्रिका साँच्चै दुई भागमा विभाजित हुनेछ ? यदि अफ्रिका दुई भागमा विभाजित भयो भने यो कति लामो हुन्छ ? भू वैज्ञानिकहरूले यस्ता सबै प्रश्नहरूको जवाफ खोज्न टेक्टोनिक प्लेटहरू अध्ययन गरिरहेका छन् ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाको अर्थ अब्जर्भेटरीका अनुसार पूर्वी अफ्रिकामा रहेको सोमालियन टेक्टोनिक प्लेटलाई न्युबियन टेक्टोनिक प्लेटले पूर्वतिर तानेको छ । सोमाली प्लेटलाई सोमाली प्लेट र न्युबियन प्लेटलाई अफ्रिकी प्लेट पनि भनिन्छ । वैज्ञानिकहरूले सोमालियन र न्युबियन प्लेटहरू अरेबियन प्लेटबाट अलग भइरहेको बताएका छन् ।

लन्डनको जियोलोजिकल सोसाइटीले अध्ययनमा पत्ता लगायो कि यी सबै प्लेटहरू इथियोपियामा वाई आकारको दरार बनाउँछन् । युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्नियाका अर्थ विज्ञानका प्रोफेसर केन म्याकडोनाल्डका अनुसार रिफ्ट बन्ने दर सुस्त छ तर खतरा ठूलो छ ।

म्याकडोनाल्डका अनुसार आगामी दिनमा यसको प्रभाव कतिसम्म जान्छ भन्ने स्पष्ट भन्न सकिँदैन । लन्डनको जियोलोजिकल सोसाइटीका अनुसार केन्या र इथियोपियाको बीचमा रहेको पृथ्वीको तापक्रम र कमजोरीका कारण पूर्वी अफ्रिकी क्षेत्रमा दरार आउने उच्च सम्भावना रहेको छ । यस गर्मीका कारण पृथ्वी भित्रको चट्टानमा खिचिएको छ ।

नासाको अर्थ अब्जर्भेटरीका अनुसार अफ्रिकालाई दुई भागमा विभाजन गर्दा दरारमा नयाँ समुद्र बन्न सक्छ । यो नयाँ क्षेत्र सोमालिया, इरिट्रिया, जिबूती, इथियोपिया, केन्या, तान्जानिया र मोजाम्बिकको पूर्वी भाग हुनेछ ।