काठमाडौं । महाभारतका पाँच पाण्डवको नाम र विम्बलाई आधार बनाएर समकालीन नेपाली समाजको कथा प्रस्तुत गर्ने दाबी गरिएको फिल्म ‘पाँच पाण्डव’को गीत ‘राजा चाहिया छ’ सार्वजनिक भएसँगै निर्माण पक्ष विवादमा तानिएको छ । फिल्मको नाम, कथावस्तु र प्रचारमा प्रयोग गरिएको पौराणिक विम्बसँग सार्वजनिक गीतको शैली कति मेल खान्छ भन्ने विषयमा सामाजिक सञ्जालमा आलोचना र बहस सुरु भएको हो ।
तिहारको अवसर पारेर कात्तिक २० गतेदेखि प्रदर्शनमा आउन लागेको फिल्मको सार्वजनिक गीतमा अभिनेत्री इभा गिरीलाई क्यासिनोको सेटअपमा बोल्ड आइटम नृत्य गर्दै प्रस्तुत गरिएको छ । गीतमा वरिष्ठ कलाकार हरिवंश आचार्य, जितु नेपाल, महेश त्रिपाठी र विनोद न्यौपानेसमेत देखिएका छन् ।
गीत सार्वजनिक भएपछि विशेषगरी हरिवंश आचार्यको सहभागितालाई लिएर प्रश्न उठेका छन् । नेपाली हास्यव्यङ्ग्य तथा अभिनय क्षेत्रमा विशिष्ट पहिचान बनाएका आचार्यलाई आइटम गीतमा नृत्य गरिरहेको देख्दा उनको कलाकारिताको गरिमा र फिल्ममा उनको भूमिकालाई कसरी प्रस्तुत गर्न खोजिएको हो भन्ने विषयमा दर्शकले चासो व्यक्त गरेका छन् ।
यसैबीच सामाजिक सञ्जालमा बेदिका केसीले पनि गीतको प्रस्तुतिप्रति कडा असन्तुष्टि व्यक्त गरेकी छन् । उनले फिल्मको नाममा कलियुगको कथा देखाउने भन्दै नारी अस्मिता र धर्मसँग जोडिएका पात्र तथा चरित्रलाई विकृत रूपमा प्रस्तुत गर्न नहुने धारणा राखेकी छन् ।
केसीले लेखेकी छन्, ‘कलियुग देखाउने नाममा हाम्रा पात्र, नारी अस्मिता र धर्मको चरित्र नै विकृत गर्नु कथा होइन, विकृतिको औचित्य खोज्नु हो ।’
उनको यो अभिव्यक्तिले फिल्मको नाम र कथाको अवधारणासँग गीतको प्रस्तुतिबीचको सम्बन्धबारे भइरहेको बहसलाई थप चर्चामा ल्याएको छ ।
गीतको भिडियोमा इभा गिरीलाई केन्द्रमा राखेर क्यासिनोमा नाच्ने युवतीले आफूलाई सुहाउने र असल जीवनसाथी खोजिरहेको प्रसंग प्रस्तुत गरिएको छ । गीतमा एलिना चौहान, सुरेश लामा र ध्रुव विकको स्वर, अधिवक्ता शशी शर्मा मजगैयाँको शब्द तथा अर्जुन पोखरेलको संगीत छ ।
इभा गिरी सामाजिक सञ्जाल, विशेषगरी टिकटकमार्फत चर्चामा आएकी कन्टेन्ट क्रिएटर हुन् । टिकटक प्रतिबन्धपछि उनको अभिव्यक्ति तथा सामाजिक सञ्जालमा बनेका ट्रोल र मिमसमेत सञ्चारमाध्यमको चर्चामा आएका थिए । पछिल्लो समय उनी फिल्म र म्युजिक भिडियोमा देखिन थालेकी छन् । सामाजिक सञ्जालबाट बनाएको पहिचानलाई फिल्म क्षेत्रमा प्रवेशको आधार बनाएकी इभालाई ‘पाँच पाण्डव’मा महत्वपूर्ण स्थान दिइनु र उनको प्रस्तुतिलाई प्रचारको मुख्य आकर्षण बनाइनुले कलाकार छनोट तथा प्रचार रणनीतिबारे पनि प्रश्न उठाएको छ ।
सामाजिक सञ्जालमा बहिष्कारको माग
गीत सार्वजनिक भएपछि युट्युबमा पनि फिल्म र कलाकारको प्रस्तुतिलाई लिएर विभिन्न प्रतिक्रिया आएका छन् । केही दर्शकले गीतलाई मनोरञ्जनका रूपमा लिएका छन् भने केहीले यसलाई सनातन धर्म र पौराणिक पात्रहरूको अपमानसँग जोडेर आलोचना गरेका छन् ।
युट्युबमा एक प्रयोगकर्ताले ‘पाँच पाण्डव’ चलचित्र बहिष्कार गर्नुपर्ने भन्दै लेखेका छन्, ‘सनातन धर्ममाथिको अर्को मजाक र प्रहार अब सहननीय छैन । हाम्रो आस्था र धर्मको अपमान स्वीकार्य छैन।’
त्यस्तै अर्का प्रयोगकर्ताले ‘के हो यस्तो मजाक’ भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । अर्का दर्शकले कलाकारहरूलाई लक्षित गर्दै ‘हाम्रो धर्मको मजाक बनाएर के गर्न खोजेको?’ भन्ने प्रश्न गरेका छन् ।
हरिवंश आचार्यको सहभागिताप्रति पनि केही दर्शकले असन्तुष्टि जनाएका छन् । एक प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, ‘तपाईंलाई एक महान् कलाकार मान्थ्यौँ, तर हाम्रो सनातन धर्ममाथि यस्तो भद्दा मजाक? तपाईंको फिल्म हेर्न त के, थुक्न पनि मन लागेन । अलिकति सरम पनि लागेन?’
केही प्रतिक्रियामा हरिवंश आचार्यको कलाकारिताको सम्मान गर्दै यस्तो प्रस्तुतिमा सहभागी भएको विषयमा प्रश्न उठाइएको छ । यद्यपि सामाजिक सञ्जालमा आएका यी टिप्पणी व्यक्तिगत दर्शकका धारणा हुन्, सबै दर्शकको प्रतिनिधित्व गर्दैनन् ।
महाभारतको विम्ब र गीतको प्रस्तुतिबीच कति सम्बन्ध ?
फिल्मको नाम ‘पाँच पाण्डव’ राखिएको छ । लेखक सुशील पौडेलले महाभारतका पाँच पाण्डवका चरित्र र विम्ब प्रयोग गरेर समकालीन नेपाली समाजको कथा प्रस्तुत गर्न खोजिएको बताएका छन् । महाभारतमा द्रौपदी पाँच पाण्डवकी साझा पत्नीका रूपमा महत्वपूर्ण पात्र हुन् । यस्तो पौराणिक सन्दर्भसँग जोडिएको नाम र कथावस्तुको दाबी गर्ने फिल्ममा महिलाको प्रस्तुतिलाई क्यासिनोमा नाच्ने युवतीको बोल्ड नृत्यमा केन्द्रित गरिनु कति उपयुक्त हो भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
यद्यपि सार्वजनिक गीतमा द्रौपदी वा महाभारतको कुनै प्रसंग प्रत्यक्ष रूपमा प्रस्तुत गरिएको छैन । एउटा गीतकै आधारमा फिल्मको सम्पूर्ण कथावस्तु वा महिला पात्रको भूमिकाबारे निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन । तर फिल्मको नाम र लेखकको दाबीलाई हेर्दा गीतको प्रस्तुति र फिल्मको मूल अवधारणाबीचको सम्बन्धबारे निर्माण पक्षले स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ ।
फिल्मले सामाजिक विषयवस्तु उठाउने दाबी गरिरहेको छ । तर प्रचारका लागि सार्वजनिक गरिएको गीतमा आइटम नृत्य, बोल्ड दृश्य र चर्चित कलाकारको उपस्थितिलाई प्राथमिकता दिइएको देखिन्छ । यसले फिल्मको वास्तविक कथाभन्दा प्रचारका लागि अपनाइएको शैलीमाथि बढी चर्चा सिर्जना गरेको छ ।
वसन्त निरौलाको निर्देशन रहेको फिल्ममा आर्यन सिग्देल, सुशील सिटौला, हरिवंश आचार्य, जितु नेपाल, महेश त्रिपाठी, दीपाश्री निरौला, सरिता गिरी, रमा थपलिया, प्रशान्त ताम्राकार, सीता न्यौपाने, रितेश पौडेल र इभा गिरीलगायत कलाकारको अभिनय छ ।
काली रानी श्रेष्ठले निर्माण गरेको फिल्मका प्रस्तुतकर्ता नवीन श्रेष्ठ हुन् । फिल्ममा श्याम तामाङको छायांकन, सुप्रिम पराजुलीको सम्पादन तथा रंग संयोजन, अर्जुन पोखरेलको संगीत, उत्तम न्यौपानेको ध्वनि डिजाइन, सुजिल कर्माचार्यको पार्श्व संगीत, पुकार धिमालको भिएफएक्स तथा सम्राट बस्नेतको द्वन्द्व निर्देशन रहेको छ । गम्भीर विष्ट र विक्रम स्वाँरले कोरियोग्राफी गरेका छन् । फिल्मको वितरण आरआर फिल्म्सले गर्नेछ ।
गीतले फिल्मको प्रचारमा चर्चा त बटुलेको छ, तर त्यो चर्चा कथावस्तु र सिर्जनात्मक पक्षका कारणभन्दा प्रस्तुतिको शैली, धार्मिक तथा सांस्कृतिक विम्ब र कलाकारको छनोटका कारण बढी देखिएको छ । अब फिल्म प्रदर्शनपछि निर्माण पक्षले महाभारतको विम्बलाई समकालीन समाजसँग कसरी जोडेको छ, महिला पात्रलाई कस्तो स्थान दिएको छ र वरिष्ठ कलाकारहरूको भूमिकालाई कसरी उपयोग गरेको छ भन्ने प्रश्नको जवाफ दर्शकले खोज्नेछन् ।
विशेषगरी महाभारतकी महत्वपूर्ण पात्र द्रौपदी र पाँच पाण्डवसँग जोडिएको फिल्ममा महिलाको प्रस्तुतिलाई आइटम नृत्य र बोल्ड दृश्यमा सीमित गरिएको भन्दै आलोचनात्मक टिप्पणी भइरहेका छन् । सामाजिक सञ्जालमा बेदिका केसीलगायतले पनि गीतको प्रस्तुतिमाथि प्रश्न उठाएको बताइएको छ ।
क्यासिनोको सेटअपमा तयार पारिएको गीतको भिडियोमा अभिनेत्री इभा गिरीले आइटम नृत्य गरेकी छन् । उनलाई बोल्ड अवतारमा प्रस्तुत गरिएको छ । गीतमा क्यासिनोमा नाच्ने युवतीले आफूलाई सुहाउने र असल जीवनसाथी खोजेको प्रसंग समेटिएको छ । भिडियोमा इभासँगै हरिवंश आचार्य, जितु नेपाल, महेश त्रिपाठी र विनोद न्यौपाने पनि देखिएका छन् ।
गीतमा एलिना चौहान, सुरेश लामा र ध्रुव विकको स्वर रहेको छ भने शब्द अधिवक्ता शशी शर्मा मजगैयाँले लेखेका हुन् । संगीत अर्जुन पोखरेलको छ ।
फिल्मको नाम ‘पाँच पाण्डव’ राखिनु र महाभारतका पाँच पाण्डवका चरित्र तथा विम्बलाई आधार बनाएर समकालीन नेपाली समाजको कथा प्रस्तुत गर्ने निर्माण पक्षको दाबीका बीच सार्वजनिक गीतको प्रस्तुतिले बहस सिर्जना गरेको हो । महाभारतमा पाँच पाण्डवकी साझा पत्नीका रूपमा परिचित द्रौपदीको प्रसंगले पनि यस बहसलाई थप सान्दर्भिक बनाएको छ ।
यद्यपि, सार्वजनिक गीतमा द्रौपदीको चरित्र वा महाभारतको कुनै प्रसंग प्रत्यक्ष रूपमा प्रस्तुत गरिएको छैन । गीतलाई फिल्मको कथासँग कसरी जोडिएको छ भन्ने कुरा भने फिल्म प्रदर्शनपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ । तर, पौराणिक पात्र र कथाको विम्ब प्रयोग गर्ने फिल्मको प्रचारसँगै सार्वजनिक गीतको शैली र सन्दर्भबीच तालमेल छ कि छैन भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
फिल्मका लेखक सुशील पौडेलले यसलाई सामाजिक विषयवस्तुमा आधारित फिल्मका रूपमा व्याख्या गर्दै महाभारतका पाँच पाण्डवका चरित्र र विम्ब प्रयोग गरेर समकालीन नेपाली समाजको कथा प्रस्तुत गर्न खोजिएको बताएका छन् । यस्तो अवस्थामा फिल्मले पौराणिक विम्बलाई कसरी प्रयोग गरेको छ र महिला पात्रलाई कस्तो स्थान दिएको छ भन्ने चासो पनि बढेको छ ।
वसन्त निरौलाको निर्देशन रहेको फिल्ममा आर्यन सिग्देल, सुशील सिटौला, हरिवंश आचार्य, जितु नेपाल, महेश त्रिपाठी, दीपाश्री निरौला, सरिता गिरी, रमा थपलिया, प्रशान्त ताम्राकार, सीता न्यौपाने, रितेश पौडेल र इभा गिरीलगायत कलाकारको अभिनय छ ।
काली रानी श्रेष्ठले निर्माण गरेको फिल्मका प्रस्तुतकर्ता नवीन श्रेष्ठ हुन् । फिल्ममा श्याम तामाङको छायांकन, सुप्रिम पराजुलीको सम्पादन तथा रंग संयोजन, अर्जुन पोखरेलको संगीत, उत्तम न्यौपानेको ध्वनि डिजाइन, सुजिल कर्माचार्यको पार्श्व संगीत, पुकार धिमालको भिएफएक्स र सम्राट बस्नेतको द्वन्द्व निर्देशन रहेको छ । गम्भीर विष्ट र विक्रम स्वाँरले कोरियोग्राफी गरेका छन् । फिल्मको वितरण आरआर फिल्म्सले गर्नेछ ।
गीतले फिल्मको प्रचारमा चर्चा पाए पनि त्यससँगै उठेका प्रश्नको जवाफ फिल्मले दिन सक्ने वा नसक्ने भन्ने चासो अहिले दर्शकमाझ देखिएको छ ।
प्रतिक्रिया