काठमाडौं । प्रत्येक ३२ महिना १६ दिन १ घण्टा ३६ मिनेटमा पर्ने मलमास अर्थात् अधिकमास आजदेखि सुरु भएको छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार यो अधिकमास आगामी असार १ गतेसम्म रहनेछ ।
ज्योतिषीय गणनाअनुसार सौर र चान्द्र पात्रोबीच समन्वय मिलाउन निश्चित अवधिमा अधिकमास पर्ने गर्दछ । एउटा औँसीदेखि अर्को औँसीसम्म कुनै सङ्क्रान्ति नपरेको महिनालाई मलमास वा अधिकमास भनिने ज्योतिष एवं वास्तुविद् शिवप्रसाद पोखरेल ले बताए ।
भास्कराचार्यको ‘सिद्धान्त शिरोमणि’ ग्रन्थमा पनि सङ्क्रान्ति नभएको महिनालाई अधिकमास र दुई वटा सङ्क्रान्ति परेको महिनालाई क्षयमास भनिएको उल्लेख छ । क्षयमास भने विरलै पर्ने गर्छ । यसअघि २०२० सालमा क्षयमास परेको बताइएको छ ।
धर्मशास्त्रविद्हरूका अनुसार मलमासमा नित्य पूजा, पाठ, जप, ध्यान तथा पहिलेदेखि गर्दै आएको व्रतलाई निरन्तरता दिन सकिन्छ । तर विवाह, व्रतबन्ध, गृहप्रवेश, गृहनिर्माण तथा नयाँ शुभकार्य सुरु गर्न भने निषेध गरिएको छ ।
धर्मशास्त्रविद् एवं समितिका सदस्य देवमणि भट्टराई का अनुसार मलमासमा नयाँ व्रत आरम्भ गर्न नहुने भए पनि नियमित रूपमा गर्दै आएको धार्मिक कर्मलाई निरन्तरता दिन सकिन्छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार मलमासलाई भगवान् विष्णुको नामबाट ‘पुरुषोत्तममास’ पनि भनिन्छ । धार्मिक ग्रन्थहरूमा यस महिनामा भगवान् नारायणको पूजा-आराधना गर्नाले पुण्य प्राप्त हुने उल्लेख गरिएको छ ।
यसैबीच, अधिकमास सुरु भएसँगै काठमाडौंको मच्छेनारायण मन्दिर मा विशेष मेला पनि सुरु भएको छ । मलमास अवधिभर यहाँ पुरुषोत्तममास माहात्म्य वाचन, पूजा तथा दर्शनका लागि लाखौँ भक्तजन आउने गर्दछन् ।
कीर्तिपुर नजिकै रहेको मच्छेनारायण मन्दिरमा भगवान् विष्णुको मत्स्य अवतारको मूर्ति रहेको छ । धार्मिक विश्वासअनुसार भगवान् विष्णुले मत्स्य अवतार धारण गरी प्रलयकालमा वेदको रक्षा गरेका थिए ।
प्रतिक्रिया